Portal pametne poljoprivrede

Japanska buba (Popillia japonica), jedna od najopasnijih invazivnih štetočina u poljoprivredi, ubrzano se širi Evropom, a stručnjaci upozoravaju da bi uskoro mogla da stigne i u Hrvatsku. Ovaj insekt, poznat po velikoj proždrljivosti, napada više od 300 biljnih vrsta, uključujući voćarske kulture od velikog ekonomskog značaja.

Hrvatska agencija za poljoprivredu i hranu (HAPIH) saopštila je da je krajem 2025. godine u zamci postavljenoj u zagrebačkom parku Maksimir pronađena uginula jedinka japanske bube, zbog čega je ove godine pojačan nadzor na širem području Zagreba.

U Srbiji ova štetočina za sada nije registrovana, ali se nalazi na listi karantinskih invazivnih vrsta i pod posebnim je nadzorom fitosanitarnih službi.

Nema prirodnih neprijatelja

Biolog i istraživač Toni Koren upozorava da se japanska buba lako širi jer u Evropi nema prirodne neprijatelje koji bi mogli da kontrolišu njenu populaciju.

– Njih će pojesti naše ptice i pauci, ali to nije dovoljno. Glavni problem je što s njima nisu došli i njihovi parazitoidi koji bi ograničili brojnost populacije. Zato invazivne vrste toliko brzo buknu – rekao je Koren.

Prema njegovim procenama, zbog blizine Slovenije i Italije, prvi na udaru u Hrvatskoj mogli bi biti Istra i severozapadni delovi zemlje.

Kako je osvojila Evropu

Japanska buba poreklom je iz Japana, ali je početkom 20. veka dospela u Severnu Ameriku, gde je zbog nedostatka prirodnih neprijatelja izazvala ogromne štete.

Prvi put je u Evropi registrovana 2014. godine u Italiji, a danas je prisutna i u Švajcarskoj, Francuskoj, Nemačkoj i Sloveniji, gde je potvrđena 2024. godine.

Stručnjaci je nazivaju i „insektom autostoperom“ jer se najčešće širi transportom robe, vozilima i intenzivnim putničkim saobraćajem.

Najviše stradaju voćnjaci

Odrasla jedinka japanske bube dugačka je između osam i jedanaest milimetara. Prepoznatljiva je po metalik zelenom telu, bakarnim pokrilcima i šest karakterističnih belih čuperaka sa strane tela.

Njena najveća opasnost leži u izuzetno širokom spektru biljaka kojima se hrani.

– Odrasle jedinke napadaju listove, cvetove i plodove brojnih vrsta drveća, žbunja i poljoprivrednih kultura. Na lišću ostavljaju nepravilne rupe, a kod jačih napada uništavaju gotovo celu lisnu ploču, ostavljajući samo središnje žile – navode dr Maja Pintar i dr Mladen Šimala iz HAPIH-a.

Posebno su ugrožene ranozrele sorte:

• jabuka,
• bresaka,
• nektarina,
• šljiva,
• malina,
• dunja.

Nakon napada ovog insekta lišće poprima karakterističan izgled koji stručnjaci opisuju kao „zelenu čipku“.

Opasnost i za travnjake

Pored voćarstva i ratarstva, japanska buba predstavlja ozbiljan problem za parkove, sportske i golf terene.

Njene larve žive u zemljištu i hrane se korenjem trava, što dovodi do žućenja i propadanja travnjaka. Oštećene površine postaju podložnije suši i eroziji, a troškovi sanacije mogu dostići milionske iznose.

– Golf tereni, ali i parkovi posebno su ugroženi tokom leta jer se redovno navodnjavaju. Zato je važno pratiti stanje u Maksimiru i okolini – upozorio je Koren.

Da li postoji rizik za Srbiju?

S obzirom na potvrđeno prisustvo japanske bube u Sloveniji i njeno dalje širenje kroz Evropu, stručnjaci smatraju da postoji realna mogućnost njenog dolaska i na područje Srbije u narednim godinama.

Zbog toga je rano otkrivanje i praćenje populacije od ključnog značaja kako bi se sprečilo uspostavljanje ove invazivne štetočine koja može izazvati velike gubitke u voćarskoj i poljoprivrednoj proizvodnji.