Uspešno završen projekat za očuvanje tradicije u opštini Bač: Mladi sačuvali običaje Slovaka, Šokaca, Srba i Bošnjaka od zaborava
Udruženje za očuvanje kulture, tradicije i umetnosti „Selenča“, u saradnji sa još dva lokalna udruženja, uspešno je privelo kraju višemesečni projekat posvećen podsticanju, negovanju i prezentaciji bogatog nematerijalnog kulturnog nasleđa u opštini Bač.
Projekat pod nazivom „Upoznajmo se – poštujmo se“, koji je trajao od decembra 2025. do juna 2026. godine, okupio je veliki broj mladih sa ciljem da se tradicionalni običaji zaštite od uticaja modernog, digitalnog doba i sačuvaju za buduće generacije.
U opštini Bač, kao multietničkoj sredini u kojoj se prepliću brojne kulture, primećeno je da usled sve većeg korišćenja pametnih telefona i računara opada neposredna komunikacija među ljudima, što direktno ugrožava tradicionalne igre, pesme i običaje. Nastojeći da spreče gubitak „duha naroda“, volonteri i eksperti su kroz ovaj projekat uspešno animirali lokalnu zajednicu, posebno na teritorijama Selenče, Vajske i Bačkog Novog Sela.
Oživljeni običaji koji su bili pred izumiranjem
Akcenat projekta bio je na edukaciji dece i omladine kroz tri specijalizovane radionice i prezentacije. Kroz direktan rad sa stručnjacima obrađene su četiri specifične i autentične teme:
- Kod Slovaka: „Simbolika i način oblačenja mlade i simbolika prelaska sa devojke na ženu“ (svadbeni običaji);
- Kod Hrvata (Šokaca): tradicionalni svinjokolj i prateći običaji;
- Kod Srba: običaji obeležavanja Božića;
- Kod Bošnjaka: tradicionalna bajramska sofra.
Više od 90 stanovnika opštine Bač direktno je učestvovalo u ovim edukacijama, pri čemu su čak 60 odsto učesnika činile žene, dok su dve trećine bili mladi do 40 godina starosti. Iz svake nacionalne zajednice obučeno je između 25 i 30 mladih koji su kroz pesmu, igru, recitacije i nošnje ponovo oživeli stare događaje i običaje.
Dokumentarni film i digitalna arhiva kao trajno nasleđe
Kao trajni rezultat projekta nastali su vredni materijali koji će ostati dostupni budućim generacijama.
Među njima je dokumentarni film koji prikazuje rekonstruisane običaje svih zajednica, a koji će biti dostupan na društvenim mrežama i u arhivama udruženja. Takođe je izrađen digitalni foto-album na USB memorijama koje su podeljene nacionalnim zajednicama i donatoru.
U okviru projekta kreiran je i jedinstveni vizuelni identitet, izrađen promotivni rol-ap baner, kao i 100 namenskih majica sa obeležjima projekta za sve aktiviste.
Na početku realizacije potpisan je i zvanični Sporazum o saradnji između učesnika projekta, čime su postavljeni dobri temelji za buduće zajedničke aktivnosti usmerene ka jačanju međunacionalne tolerancije i očuvanju kulturne raznolikosti u Vojvodini.
Realizaciju projekta podržalo je Ministarstvo za ljudska i manjinska prava i društveni dijalog Vlade Republike Srbije. Stavovi izneti u ovom tekstu i tokom realizacije projekta nisu nužno stavovi Vlade Republike Srbije.